- Kaplıca Tedavisi Nedir?
Sıcak, madensel yeraltı sularının tedavi edici etkilerinden, banyo veya kısmi banyo şeklinde yararlanılmasına "Kaplıca Tedavisi" veya "Balneoterapi" denir.
- Kaplıca Tedavisinin Amacı Nedir?
- Vücut direncini artırmak
- Genel durumu düzeltmek
- Hastanın şikayetlerini azaltmak
- Hastanın bulgularını ortadan kaldırmak
- Kalıcı hasarları önlemek
- Madensel Sular Nası Oluşur?
Madensel sular derinlere sızan yer üstü sularının ve/veya derinlerde oluşan suların yeryüzüne çıkması ile oluşur. Bu sular yollarına çıkan mineralleri, tuzları, gazları ve radyoaktif maddeleri eriterek bünyelerine katar, bazen de ısınarak yeryüzüne çıkarlar.
- Hangi Sulara Kaplıca Denir?
Bir yeraltı suyuna maden suyu veya şifalı su denebilmesi için:
- Kaplıcanın Etkinliği Hangi Faktörlerle İlgilidir?
- Suyun sıcaklığı
- İçerdiği kimyasal maddeler
- Kaynak bölgesinde bulunan mikroskobik organizmalar
- Havadaki nem oranı
- Havanın sıcaklığı
- Atmosfer basıncı
- Rüzgar
- Kas-iskelet Sistemi Hastalıklarında Kaplıcanın Yeri Nedir?
Kas-İskelet sistemi hastalıklarında temel tedavi yöntemleri:
- İstirahat
- Hasta bölgenin korunması
- İlaç tedavisi
- Fizik tedavi
- Egzersiz tedavisi
- Rehabilitasyon
- Cerrahi tedavi'dir
Kaplıca tedavisi, fizik tedavinin hidroterapi (su ile yapılan tedavi) alt grubu içinde değerlendirilebilir. Temel tedavi yöntemleri ile kombine edilerek doktor kontrolünde uygulanacak olan kaplıca tedavisi kas-iskeleti sistemi hastalıklarında büyük yararlar sağlayabilir.
- Kaplıcanın Etkileri Nasil Oluşur?
Kesin olarak bilinmemekle beraber kaplıcaların tedavi edici etkisi iki ana mekanizma ile açıklanır:
- Biyokimyasal - Spesifik etki; su içinde bulunan erimiş mineral ve gazların deri yoluyla emilmesi sonucu vücut metabolizmasında değişikliklere sebep olmaları
- Termal - Nonspesifik etki; suyun sıcaklığı ve çevre faktörlerin etkisi ile kan dolaşımının artması, metabolizmanın hızlanması, sinir sisteminin ve hormonal sistemlerin uyarılması
- Kaplıca Tedavisinin Etkileri Nelerdir?
- Genel durumda düzelme
- Kan dolaşımında artma
- Solunum hızlanması
- İç organ işlevlerinde artma
- Vücut ısısında artma - terleme
- Bozulmuş hormonal ve sinirsel dengelerde düzelme
- Ağrılarda azalma ve kas spazmlarının çözülmesi
- Hareket kapasitesinde artma
- Eklem ve kaslardaki kalıcı hasarların önlenmesi
- Psikolojik rahatlama
- Kas-iskelet Sistemi Hastalıklarında Hangi Çeşit Kaplıca Suları Faydalıdır?
Kas-iskelet sistemi hastalıklarında genellikle tuzlu, kükürtlü, karbondioksitli, oligometalik ve radyoaktif sular etkili olmaktadır.
- Dikkat Edilecek Hususlar Nelerdir?
- Hastalığın kesin tanısı konulmalıdır
- Hastalığın aktivasyon derecesi, yaptığı lokal ve simetrik hasarlar değerlendirilmelidir
- Hastanın sistemik - dahiliye kontrolü mutlaka yapılmalıdır
- Hasta kaplıca kürü esnasında izlenmeli, yararlı ve zararlı etkiler gözlenmelidir
- Hangi Hastalıklar Kaplıcaya Giremez?
- Ateşli hastalıklar, sistem enfeksiyonları
- Alevli dönemde iltihabı-romatizmal hastalıklar
- Ağır kansızlık
- Kanser ve benzeri habis hastalıklar
- Kanamalı hastalıklar ve kaynamaya meyil
- Kadınlarda adet dönemleri, gebelik ve doğum sonrası dönemler
- Ağır kalp, akciğer, böbrek ve karaciğer hastalıkları ve yetmezlikleri
- Koroner arter hastalıkları, kalp krizi geçirmiş hastalar, yakın zamanda kalp anjinispazmı geçirmiş hastalar
- Oynak hipertansiyonu veya kan basıncı sürekli sistolik 150 mmHg üzerinde seyreden hastalar
- Yaygın varisler, iltihabı ve/veya tıkayıcı damar hastalıkları
- Kontrol altına alınmamış ve insüline bağımlı şeker hastalığı
- Akut yada kronik üriner, bilier ve intestinal tıkanmalar
- Açık yaralar
- 6-12 aydan yeni antikoagülan kullanan, yüksek risk faktörüne sahip serebrovasküler hastalığa bağlı yarım felçli hastalar
- Epilepsi ve benzeri nöbet geçiren hastalar
- Akıl hastaları ve ağır psikolojik problemleri olan hastalar
- İleri yaşta ve düşkün hastalar
- Aşırı şişman hastalar
- Kaplıca Sularından Hangi Şekillerde Faydalanılır?
Kaplıcalardan, banyo, oturma banyosu, kısmi banyo, çamur banyosu ve buhar banyosu olarak faydalanılabilinir.
- Kaplıca Tedavisi Nasıl Uygulanır?
- Tedavi süresi ve şekli, hastanın ve hastalığın durumu ile suyun özelliklerine göre belirlenir.
- Tedavi süresi ortalama 2-3 haftadır. Toplam banyo sayısı 15-20 civarında tutulur.
- Kürler günlük veya günaşırı yapılır. Günlük kürlerde haftada bir gün ara verilir.
- Banyo süresi 5-25 dakika olarak belirlenir. Süre başlangıçta az tutulur, giderek artırılır.
- Banyo kürleri genellikle sabahları hafif bir kahvaltıdan sonra uygulanmalıdır.
- Yeterli sıvı desteği sağlanmalıdır.
- Hastalar kürden önce mutlaka mesane ve bağırsaklarını boşaltmalıdır.
- Banyo içinde en rahat pozisyonda durulmalıdır.
- Suyun kaldırma kuvvetinden dolayı su içinde egzersiz kolay yapılır.
- Su içinde hareket deriden mineral ve gaz emilimini artırır.
- Fazla hareket dolaşım sisteminde aşırı yüklenmelere sebep olur.
- Banyodan sonra hasta iyice kurulanmalı ve iyi havalandırılmış bir odada 30-60 dakika dinlendirilmelidir.
- Kaplıca kürü esnasında sebze ve meyve ağırlıklı gıdalar tercih edilmelidir.
- Kaplıcanın Yan Etkileri Nelerdir?
Duyarlı hastalarda sıcağa tahammülsüzlük, fenalık hissi, baş ağrısı, tansiyon yükselmesi, çarpıntı, su-elektrolit bozuklukları, ateş ve benzeri etkiler görülebilir.
- Yan Etkiler Nasıl Tedavi Edilir?
Bu hastalar hemen ortamdan uzaklaştırılıp dinlendirilmeli, gerekli müdahaleler yapılıp tedavi protokolü gözden geçirilmelidir.
- Kaplıca Krizi Nedir?
Kaplıca tedavisi başladıktan 4-7 gün sonra şikayetler azalmaya başlamışken birdenbire ağrılarda artma, ateş yükselmesi, uykusuzluk, iştahsızlık, bulantı-kusma, kabızlık ve ishal, çarpıntı, terleme, üşüme, sıcak ve soğuğa tahammülsüzlük benzeri bulguları olan bir tablo ortaya çıkar. Buna "Kaplıca-Banyo Reaksiyonu" ve "Termal Krizi" denir. Sebebi hormonal ve sinirsel uyum mekanizmalarının bozulmasıdır. Acil tedavi gerekmektedir.
